Sự thật quản trị trong ngành xây dựng #1

Doanh nghiệp không thiếu năng lực thi công — mà thiếu khả năng kiểm soát

Trong nhiều doanh nghiệp xây dựng thì các vấn đề xảy ra thường được lãnh đạo và các cấp quản lý ghi nhận ở cấp độ dự án, như:

• Do dự án chậm tiến độ
• Do dự án vượt chi phí
• Do khó phối hợp giữa các bộ phận tham gia vào dự án
• Do rủi ro khách quan trong quá trình vận hành dự án

Do đó hướng giải quyết của các doanh nghiệp xây dựng đối với các vấn đề trên thường tập trung trực tiếp vào dự án đang xảy ra vấn đề, như:

• Cải thiện công trường thi công của dự án
• Hoặc nâng cao năng lực đội thi công dự án
• Hoặc tách nhỏ để xử lý từng vấn đề cụ thể của dự án

Cách tiếp cận này của lãnh đạo và các cấp quản lý của doanh nghiệp xây dựng nhìn chung mang lại nhiều hiệu quả trong giai đoạn mà công ty đang còn nhỏ gọn, số lượng dự án ít và quy mô của từng dự án đang nhỏ. Khi quy mô của doanh nghiệp cũng như dự án lớn lên mà các vấn đề nêu ở trên tiếp tục xuất hiện và lặp đi lặp lại trên nhiều dự án khác nhau hoặc ở các đội thi công khác nhau hoặc ở các thời điểm khác nhau thì chúng ta cần phải nhìn nhận một thực tế mà doanh nghiệp đang gặp phải đó là: Vấn đề xảy ra không còn nằm ở khâu thi công dự án nữa mà nó nằm ở khả năng kiểm soát dự án của doanh nghiệp.

Quản lý dự án xây dựng trong năm 2026: Lợi nhuận không mất vì sai sót, mà mất vì cấu trúc quản trị

Khi vấn đề lặp lại, nó không còn là vấn đề vận hành

Đối với các doanh nghiệp xây dựng thì mỗi dự án đều có những đặc trưng và khó khăn riêng, và thông thường thì lãnh đạo doanh nghiệp và các cấp quản lý phải dự báo được các khó khăn đó và đề xuất các phương án xử lý nếu trong quá trình thi công gặp phải. Nhưng khi cùng một loại vấn đề xuất hiện lặp đi lặp lại trong nhiều dự án thì đó không còn là vấn đề riêng lẻ cho từng dự án nữa mà là dấu hiệu của một vấn đề mang tính hệ thống.

Ví dụ như:

• Có nhiều dự án cùng bị đội chi phí trong quá trình thi công
• Có nhiều dự án cùng bị chậm tiến độ xảy ra ở cùng một giai đoạn hoặc ở một hạng mục công việc
• Nhiều dự án cùng bị xung đột nguồn lực…

Những dấu hiệu này cho thấy doanh nghiệp đang thiếu một hệ thống kiểm soát hiệu quả cho toàn bộ các danh mục dự án mà doanh nghiệp đang có.

Từ dữ liệu công trường đến quyết định của CEO: Vì sao lãnh đạo doanh nghiệp xây dựng cần nhìn thấy dự án theo thời gian thực

Nhìn nhận sai về việc “xử lý từng dự án”

Hiện nay nhiều lãnh đạo của các doanh nghiệp xây dựng đang xử lý vấn đề của dự án theo một mô hình đơn giản đó là: Khi dự án xảy ra vấn đề thì lãnh đạo hoặc các cấp quản lý thường họp, nghe các đơn vị tham gia báo cáo, đưa ra hướng xử lý và yêu cầu các đơn vị tham gia tham gia đứng ra giải quyết. Với quy trình xử lý này thì thông thường sẽ tạo ra những hiệu quả ngắn hạn cụ thể cho từng dự án, tuy nhiên nó sẽ không giải quyết được gốc rễ của vấn đề. Bởi vì hệ thống quản trị dự án của doanh nghiệp vẫn giữ nguyên và như thế chắc chắn vấn đề xảy ra với dự án sẽ quay lại và sẽ lặp đi lặp lại trên nhiều dự án.

Đây là lý do nhiều doanh nghiệp luôn rơi vào trạng thái “giải quyết vấn đề liên tục nhưng không bao giờ hết vấn đề”

Kiểm soát trong các doanh nghiệp xây dựng thực sự là gì?

Trong quản trị dự án xây dựng thì “kiểm soát” thường bị các lãnh đạo và các cấp quản lý hiểu sai về bản chất. Kiểm soát dự án xây dựng không được hiểu một cách máy móc và rập khuôn như là:

• Phải có nhiều báo cáo hơn
• Phải tổ chức nhiều cuộc họp hơn
• Và phải giám sát chặt hơn

Mà kiểm soát các dự án xây dựng thực sự phải được hiểu theo hướng:

• Lãnh đạo và các cấp quản lý phải nhìn thấy vấn đề từ sớm,
• Phải định nghĩa được các mô hình rủi ro thường xảy ra với các loại hình dự án và hướng xử lý dành cho lãnh đạo và các cấp quản lý,
• Lãnh đạo và các cấp quản lý được phép can thiệp trước khi vấn đề xảy ra

Mô hình kiểm soát này của các doanh nghiệp xây dựng chỉ có thể đạt được chỉ khi doanh nghiệp đã hình thành các chuẩn trong quản trị doanh nghiệp, trong đó:

• Dữ liệu dự án phải được tổ chức có cấu trúc
• Quy trình quản lý phải được chuẩn hóa
• Phải có hệ thống cho phép quan sát các dự án ở cấp độ danh mục

Vì sao doanh nghiệp xây dựng hiện nay đang thiếu khả năng kiểm soát?

Các doanh nghiệp xây dựng hiện nay đang gặp vấn đề là “thiếu kiểm soát dự án” ngay cả khi doanh nghiệp có đội ngũ giỏi. Dự án càng lớn thì vấn để kiểm soát càng trở nên khó khăn, nguyên nhân là các doanh nghiệp xây dựng đang quản trị dự án theo phương thức truyền thống, đó là cách thức vận hành dự án dựa trên kinh nghiệm của các cấp quản lý và thiếu sự đồng bộ giữa các bộ phận tham gia vào dự án. Điều này dẫn đến nhiều vấn đề khi vận hành dự án, đó là:

• Dữ liệu dự án bị phân mảnh do mỗi bộ phận tham gia vào dự án có một cách quản lý dữ liệu dự án khác nhau.
• Mỗi dự án vận hành theo một cách
• Báo cáo dự án gửi lên cho lãnh đạo thường không đồng nhất
• Lãnh đạo không có cái nhìn tổng thể về dự án vì doanh nghiệp đang thiếu một hạ tầng dữ liệu.

Một khi lãnh đạo doanh nghiệp mất khả năng kiểm soát thì kết quả là lãnh đạo sẽ ra quyết định trong điều kiện thiếu thông tin và quản trị doanh nghiệp thì mang tính chất phản ứng theo từng vấn đề.

Chuyển từ quản lý thi công sang thiết kế hệ thống

Câu hỏi đặt ra đối với lãnh đạo của các doanh nghiệp xây dựng hiện nay đó là “làm sao có thể kiểm soát được toàn diện các dự án?” Để trả lời được câu hỏi này thì yêu cầu đặt ra đối với các doanh nghiệp xây dựng đó là doanh nghiệp cần một sự chuyển đổi về chất trong quản trị dự án, đó là chuyển từ “quản lý thi công” cho từng dự án sang “thiết kế hệ thống tổng thể giúp kiểm soát toàn bộ dự án”. Hệ thống tổng thể này bao gồm:

• Chuẩn hóa mô hình quản lý dự án của doanh nghiệp
• Xây dựng nên một hệ thống quản lý công trình tập trung
• Có thể kiểm soát dữ liệu thực thi dự án theo thời gian thực
• Có cơ chế quản trị toàn bộ danh mục dự án

Các nền tảng quản trị dành cho các doanh nghiệp xây dựng nhưu IBOM sẽ giúp doanh nghiệp thực hiện điều này thông qua một hệ thống quản lý dự án xây dựng tích hợp tổng thể cho toàn bộ doanh nghiệp.

Như vậy vấn đề đặt ra đối với lãnh đạo các doanh nghiệp xây dựng trong giai đoạn hiện nay đó là “Làm thế nào để xây dựng hệ thống giúp vấn đề không xảy ra?” bởi vì tất cả các lãnh đạo đều hiểu doanh nghiệp của họ không thất bại vì không làm được mà thường thất bại vì không kiểm soát được.

Đỗ Hữu Binh
CEO, ISOFT

Bài viết nằm trong series phân tích chuyên sâu về quản trị dự án xây dựng và kiểm soát chi phí.
© 2026 Đỗ Hữu Binh. Mọi trích dẫn hoặc sử dụng lại nội dung vui lòng ghi rõ nguồn và tên tác giả.